Reddi Miras Nasıl Yapılır? 3 Aylık Süre, Borçlar ve Başvuru

Miras borçlarıyla birlikte geçer: Ret hakkı neden önemlidir?

Miras, yalnızca ev, arsa veya banka hesabı anlamına gelmez. Ölen kişinin kredi borçları, vergi yükümlülükleri ve devam eden icra takipleri de mirasçıları ilgilendirebilir. Türk Medeni Kanunu’na göre miras kural olarak ölümle birlikte kendiliğinden kazanılır; mirasçılık belgesi çıkarılmamış olması bunu engellemez. Bu nedenle reddi miras için üç aylık süreyi kaçırmamak, özellikle borçların mal varlığından fazla olduğu durumlarda önem taşır. Bu rehber, 1 Kasım 2026 itibarıyla başvurunun temel kurallarını, sık yapılan hataları ve masraf kalemlerini açıklamaktadır.

Reddi miras nedir, hangi borçlardan korur?

Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 599 uyarınca mirasçılar, mirası ölümle bir bütün olarak kazanır. Kanuni istisnalar saklı olmak üzere miras bırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar. TMK m. 641 ise mirasçıların tereke borçlarından müteselsilen sorumluluğunu düzenler.

Bunun pratik karşılığı şudur: Mirasçılık devam ettiği sürece, sorumluluk yalnızca mirastan kalan malın değeriyle sınırlı olmayabilir. Alacaklı, koşulları varsa mirasçının kendi mal varlığına da yönelebilir.

TMK m. 605 kapsamında yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Ancak ret, yalnızca borçları dışarıda bırakıp malları almak anlamına gelmez. Kural olarak mirasın tamamı reddedilir.

Şu ayrım da önemlidir: Mirası reddetmek, kişinin miras bırakandan bağımsız kendi borcunu ortadan kaldırmaz. Örneğin kredi sözleşmesinde ayrıca borçlu veya kefil olan kişinin sorumluluğu, kendi imzaladığı sözleşmeye göre değerlendirilir.

Gerçek ret ile hükmen ret arasındaki fark nedir?

Günlük kullanımda her iki durum için “reddi miras” denilse de hukuki yollar aynı değildir.

Borçların fazla olması tek başına yeterli mi?

Hükmen ret bakımından kanuni ölçüt, ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olmasıdır. Bu nedenle yalnızca “çok borcu vardı” demek yeterli olmayabilir.

Banka kayıtları, icra dosyaları, taşınmaz ve araç kayıtları, şirket payları ve diğer değerler birlikte incelenir. Hükmen ret davası, gerçek ret başvurusundan farklıdır; kural olarak asliye hukuk mahkemesinde, ilgili alacaklılara yöneltilerek yürütülür. Görev, yetki ve tarafların somut uyuşmazlığa göre belirlenmesi gerekir.

Üç aylık süre devam ediyorsa, hükmen ret koşullarının ileride ispatlanabileceği düşüncesiyle başvuruyu ertelemek risklidir.

Reddi miras süresi ne kadar, ne zaman başlar?

TMK m. 606 uyarınca süre üç aydır. Ancak başlangıç tarihi her mirasçı bakımından aynı olmayabilir:

• Yasal mirasçılar için: Miras bırakanın ölümünün öğrenildiği tarihten başlar. Mirasçı, mirasçılığını daha sonra öğrendiğini ispat ederse bu tarih esas alınır.
• Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için: Miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.
• Koruma önlemi olarak terekenin yazımı yapılmışsa: TMK m. 607’deki özel başlangıç kuralı ayrıca değerlendirilir.

Mirasçılık belgesinin düzenlendiği tarih, kendiliğinden sürenin başlangıcı değildir. Ölümü ve mirasçılığını bilen kişinin belgeyi geç çıkarması yeni bir üç aylık süre yaratmaz.

Üç ay, 90 gün müdür?

Hayır. Ay olarak belirlenen süre ile gün olarak belirlenen süre aynı değildir. Süre hesabında HMK m. 92 ve 93 hükümleri dikkate alınır; son günün resmî tatile rastlaması ayrıca değerlendirilir. Adli tatilin her süreyi otomatik uzattığı düşünülmemelidir.

Örneğin ölüm ve mirasçılık 1 Kasım’da öğrenilmişse, genel hesapta üç ay sonraki karşılık gelen gün esas alınır. Yine de özel başlangıç nedenleri, tatiller ve dosya koşulları kontrol edilmelidir.

Vekiliom’un Kesin süre hesaplama hesaplama aracı tarih kontrolünde yardımcı olabilir; hukuki başlangıç tarihinin belirlenmesi ayrıca değerlendirme gerektirir.

Süre kaçırılırsa ne olur?

TMK m. 610 gereğince, yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı kural olarak mirası kayıtsız şartsız kazanır. Bununla birlikte TMK m. 615, önemli sebepler varsa sulh hâkiminin süreyi uzatmasına veya yeni süre vermesine imkân tanır.

Bu bir otomatik hak değildir. Önemli sebebin açıklanması ve belgelenmesi gerekir. Hükmen ret koşullarının bulunup bulunmadığı da ayrı bir inceleme konusudur.

Reddi miras başvurusu nereye ve nasıl yapılır?

TMK m. 609 uyarınca ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Uygulamada başvuru, miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Son yerleşim yeri tartışmalıysa yetkili mahkeme ayrıca belirlenmelidir.

Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır. “Borç çıkarsa reddediyorum” veya “evi alıyorum, krediyi reddediyorum” biçimindeki beyanlar bu şartı karşılamaz.

Başvuru için hangi belgeler hazırlanmalı?

Dosyanın özelliklerine göre değişebilmekle birlikte genellikle şu bilgiler ve belgeler gerekir:

• Başvuranın kimlik ve iletişim bilgileri,
• Miras bırakanın kimlik bilgileri ve ölüm tarihi,
• Mirasçılık ilişkisini gösteren nüfus kayıtları veya mevcut mirasçılık belgesi,
• Açık ve koşulsuz ret beyanını içeren dilekçe,
• Sürenin başlangıcı tartışmalıysa öğrenme tarihine ilişkin belgeler,
• Avukatla başvuruluyorsa gerekli özel yetkiyi içeren vekâletname.

HMK m. 74 kapsamında mirasın reddi için avukata özel yetki verilmesi gerekir. Genel dava vekâletnamesinin içeriği kontrol edilmelidir.

Noterde yalnızca bir beyanname düzenletilmesi, sulh mahkemesine yapılacak ret beyanının yerine geçmez. Kanuni başvurunun süresinde mahkemeye ulaştırılması önemlidir. Ret beyanı mahkemenin özel kütüğüne kaydedilir; isteyen mirasçıya reddi gösteren belge verilir.

Miras mallarına dokunmak ret hakkını kaybettirir mi?

Her işlem aynı sonucu doğurmaz. TMK m. 610, terekenin olağan yönetimini aşan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olmayan işlemlere girişen, tereke mallarını gizleyen ya da kendisine mal eden mirasçının ret hakkını kaybedebileceğini düzenler.

Özellikle şu işlemler risk oluşturabilir:

• Miras bırakana ait aracı veya taşınmazı satmak,
• Bankadaki parayı kendi ihtiyacı için çekip kullanmak,
• Tereke mallarını diğer mirasçılarla paylaşmak,
• Mal varlığını gizlemek veya kendisine aitmiş gibi tasarrufta bulunmak.

Buna karşılık mirasçılık belgesi istemek, tek başına mirasın kabulü anlamına gelmez. Malın korunması ve terekeye ilişkin zorunlu işlemler de amaçları ve kapsamları bakımından ayrıca değerlendirilir.

Ret düşünülüyorsa, tereke üzerinde tasarrufta bulunmadan önce hukuki durum netleştirilmelidir. Özellikle banka işlemlerinde kullanılan açıklamalar ve paranın nereye aktarıldığı sonradan önem kazanabilir.

Miras reddedilince pay kime geçer?

Ret, borcu ve miras payını kendiliğinden ortadan kaldırıp dosyayı her durumda kapatmaz. TMK m. 611 uyarınca yasal mirasçılardan biri mirası reddederse, onun payı miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer.

Örneğin bir çocuk mirası reddettiğinde, kendi çocuklarının mirasçılığı gündeme gelebilir. Bu nedenle yalnızca ilk mirasçının başvurması, ailedeki herkes için sonuç doğurmaz. Sonradan mirasçı olanların süreleri ayrıca değerlendirilir.

En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi durumunda ise TMK m. 612 gereğince tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Bu durum, tek bir mirasçının reddinden farklıdır.

Küçük çocuk adına ret yapılabilir mi?

Yapılabilir; ancak küçüğün temsili dikkat gerektirir. Ebeveyn ile çocuk arasında somut bir menfaat çatışması bulunuyorsa TMK m. 426 kapsamında temsil kayyımı atanması gündeme gelebilir.

Vesayet altındaki kişiler bakımından ise TMK m. 463 kapsamındaki izin düzeni ayrıca dikkate alınır. Çocukların da mirasçı olabileceği dosyalarda, yetişkinlerin başvurusu yapılırken onların hukuki durumu ve süreleri birlikte incelenmelidir.

Reddi miras masrafı ve avukatlık ücreti ne kadar?

Gerçek ret başvurusunda harç ve dosya giderleri söz konusu olabilir. 492 sayılı Harçlar Kanunu, yürürlükteki yargı harçları tarifesi ve yapılacak işlemler esas alınır.

2026 yılı tutarları için güncel tarifeyi ve mahkeme veznesinin hesaplamasını kontrol edin. Tebligat, belge ve diğer giderler dosyaya göre değişebileceğinden tek bir toplam rakam vermek yanıltıcıdır. Hükmen ret davasının gider ve vekâlet ücreti riski de çekişmesiz gerçek ret başvurusuyla aynı değildir.

Avukat tutmak zorunlu değildir. Avukatla çalışılırsa sözleşmesel ücret ayrıca belirlenir; yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi dikkate alınır. Koşulları bulunan kişiler HMK m. 334 ve devamı kapsamında adli yardım talebini değerlendirebilir.

Alacaklılar reddi mirasa rağmen takip yapabilir mi?

Ret, her durumda bütün uyuşmazlıkları kendiliğinden bitirmez. Alacaklı ret işleminden haberdar olmayabilir veya işlemin geçerliliğine itiraz edebilir. Ret belgesinin icra dosyasına sunulması önemli olsa da başvurulacak yol, takip türüne ve tebliğ edilen belgeye göre değişir.

Ödeme emri veya dava dilekçesi gelirse, reddi miras yapıldığı düşüncesiyle belgenin cevapsız bırakılmaması gerekir. İcra hukukunda süreler kısa olabilir; her takip için aynı itiraz süresi geçerli değildir.

Ayrıca kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddeden borçlu mirasçı bakımından TMK m. 617 özel bir koruma düzenler. Mal varlığı borcuna yetmeyen mirasçının alacaklıları veya iflas idaresi, yeterli güvence verilmezse ret tarihinden itibaren altı ay içinde reddin iptalini isteyebilir. Dolayısıyla ret, kişinin kendi borçlarından kaçınması için sınırsız bir araç değildir.

Sık Sorulan Sorular

Reddi miras için bütün kardeşlerin birlikte başvurması gerekir mi?

Hayır. Her mirasçı kendi adına ret beyanında bulunabilir. Bir kişinin reddi diğer mirasçıların da reddettiği anlamına gelmez. Bununla birlikte ret sonrasında payın kimlere geçeceği ayrıca incelenmelidir.

Borçları sonradan öğrendim; yeni üç aylık süre başlar mı?

Borçların sonradan öğrenilmesi tek başına yeni süre başlatmaz. TMK m. 606’daki öğrenme kuralları, TMK m. 615’teki önemli sebepler ve hükmen ret koşulları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Mirasçılık belgesi almak mirası kabul etmek sayılır mı?

Tek başına mirasçılık belgesi alınması kural olarak ret hakkını ortadan kaldırmaz. Ancak belge alındıktan sonra tereke mallarının satılması, paylaşılması veya sahiplenilmesi farklı sonuç doğurabilir.

Mirası reddeden kişi ölüm aylığı alabilir mi?

Ölüm aylığı, terekenin paylaşımından farklı bir sosyal güvenlik hakkıdır. Mirasın reddi tek başına ölüm aylığına engel değildir. Hak sahipliği, 5510 sayılı Kanun m. 32 ve devamındaki koşullara ve uygulanacak sosyal güvenlik rejimine göre belirlenir.

Reddi miras başvurusu yapınca icra takibi otomatik durur mu?

Hayır. Başvuru yapılmış olması tek başına bütün takipleri otomatik durdurmaz. Ret işleminin durumu, takip türü ve tebligat tarihi incelenerek gerekli itiraz veya dava yoluna süresinde başvurulmalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya somut dosyaya özgü danışmanlık yerine geçmez. Mirasın reddinde süre başlangıcı, terekeye ilişkin işlemler, çocukların temsili ve alacaklı talepleri sonucu değiştirebilir. Hak kaybı yaşamamak için somut olayınızın belgeleriyle birlikte bir avukata danışın.